Stan faktyczny i problem prawny
Sprawa o sygnaturze I FSK 678/21 dotyczyła kluczowego zagadnienia podatkowego: czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością utworzona przez jednostkę samorządu terytorialnego, realizująca wyłącznie zadania własne tej jednostki, powinna być traktowana jako podatnik VAT w zakresie powierzonych jej zadań publicznych
Dotychczas sądy administracyjne nie były zgodne w tej kwestii. Część orzeczeń wskazywała, że nawet jeśli spółka wykonuje zadania własne gminy, powiatu czy województwa, to – jako osoba prawna, posiadająca autonomię i nieposiadająca prerogatyw władztwa publicznego – powinna być traktowana jak podatnik VAT. Inne orzeczenia uznawały, że kluczowe jest, czy spółka działa w charakterze organu władzy publicznej, co wyłączałoby ją z grona podatników VAT na podstawie art. 13 ust. 1 dyrektywy VAT oraz art. 15 ust. 6 ustawy o VAT
Stanowiska stron
-
Organy podatkowe argumentowały, że spółka realizuje odpłatne usługi za wynagrodzeniem, a rekompensata przekazywana przez samorząd stanowi de facto zapłatę za usługi, co przesądza o opodatkowaniu VAT
-
Spółka oraz część sądów I instancji wskazywały, że podmiot nie działa dla zysku, nie uczestniczy w wolnej grze rynkowej, jest kontrolowany przez samorząd i wykonuje wyłącznie zadania publiczne, więc powinien być traktowany jak organ władzy publicznej – a tym samym nie być podatnikiem VAT w tym zakresie.
Przebieg postępowania i rozstrzygnięcie
W związku z rozbieżnościami w orzecznictwie, sprawa została skierowana do rozpoznania przez poszerzony, siedmioosobowy skład Naczelnego Sądu Administracyjnego1. Sąd kasacyjny miał rozstrzygnąć, czy można wypracować uniwersalną zasadę interpretacji przepisów, która rozstrzygałaby status podatkowy takich spółek w każdej sprawie.
Ostatecznie jednak uchwała nie zapadła. NSA uznał, że rozbieżności w orzecznictwie nie wynikają z odmiennej wykładni prawa, lecz z różnic w stanach faktycznych poszczególnych spraw. Sędzia Jan Rudowski podkreślił, że sądy stosują te same przepisy w różny sposób ze względu na specyfikę każdego przypadku. Tym samym nie można przyjąć jednej, uniwersalnej zasady wykładni, która miałaby zastosowanie do wszystkich spraw tego typu.
Znaczenie orzeczenia
Orzeczenie NSA w sprawie I FSK 678/21 nie przyniosło przełomowej uchwały, która rozstrzygałaby status podatkowy spółek komunalnych realizujących zadania własne samorządu w sposób jednolity. Zamiast tego, sąd potwierdził, że każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego, a o opodatkowaniu VAT decydują konkretne okoliczności dotyczące charakteru działalności spółki i jej relacji z jednostką samorządu terytorialnego.
Podsumowanie
-
Spółka komunalna może być uznana za podatnika VAT, jeśli działa jak niezależny podmiot gospodarczy, nawet jeśli wykonuje zadania własne samorządu.
-
Jeśli jednak działa w charakterze organu władzy publicznej i nie występuje ryzyko zakłócenia konkurencji, może nie podlegać opodatkowaniu VAT.
-
Brak jednolitej zasady – każda sprawa wymaga indywidualnej oceny
