Indywidualny prewspółczynnik dla inwestycji – wyrok WSA w Gdańsku sygn. akt I SA/Gd 582/25
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał 1 października 2025 r. wyrok, który może znacząco wpłynąć na sposób, w jaki jednostki samorządu terytorialnego określają proporcję odliczenia VAT przy inwestycjach służących zarówno celom publicznym, jak i gospodarczym. Orzeczenie to potwierdza korzystny dla samorządów kierunek orzeczniczy, zgodnie z którym JST mogą stosować indywidualny, bardziej reprezentatywny prewspółczynnik VAT zamiast wskaźnika wynikającego z rozporządzenia Ministra Finansów.
Stan faktyczny sprawy
Sprawa dotyczyła gminnej inwestycji polegającej na budowie trzykondygnacyjnego budynku o funkcjach mieszanych. Parter budynku miał zostać przeznaczony na wynajem dla podmiotów medycznych – przychodni zdrowia i zespołu ratownictwa medycznego – a więc na działalność gospodarczą opodatkowaną VAT. Pozostała część budynku miała służyć realizacji zadań własnych gminy nieobjętych opodatkowaniem.
Gmina, będąca czynnym podatnikiem VAT, wystąpiła o interpretację indywidualną, proponując zastosowanie własnego, powierzchniowego klucza odliczenia VAT w wysokości 42%, który w jej ocenie lepiej odpowiadał specyfice planowanej inwestycji niż prewspółczynnik obliczony zgodnie z rozporządzeniem MF.
Stanowisko Dyrektora KIS
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zakwestionował stanowisko gminy, powołując się między innymi na orzecznictwo NSA (m.in. wyrok z 10 października 2019 r., sygn. I FSK 1214/17), w którym wskazano, że stosowanie indywidualnych metod może skutkować pomijaniem ogólnej charakterystyki działalności gmin i prowadzić do zawyżenia odliczenia VAT.
Organ argumentował, że gmina nie może ustalać odrębnego prewspółczynnika dla pojedynczego składnika majątku (np. konkretnego budynku), lecz musi stosować wskaźnik obliczony według rozporządzenia dla całej jednostki organizacyjnej. Dodatkowo DKIS wskazał, że metoda gminy pomija części wspólne budynku (klatki schodowe, wejścia), które również generują wydatki.
Rozstrzygnięcie WSA w Gdańsku
Sąd nie podzielił stanowiska organu podatkowego i uchylił zaskarżoną interpretację. W uzasadnieniu WSA wskazał, że:
– W przypadku inwestycji o funkcjach mieszanych można, a nawet należy stosować odrębny prewspółczynnik, jeśli pozwala to dokładniej ustalić zakres wykorzystania do czynności opodatkowanych.
– Pominięcie części wspólnych budynku nie zniekształca proporcji, ponieważ matematycznie nie wpływa na jej wynik.
– Sama gotowość wynajmu pomieszczeń stanowi wystarczający dowód wykorzystania części budynku do działalności opodatkowanej.
– Gmina ma prawo do zastosowania własnego, powierzchniowego klucza odliczenia VAT (42%), ponieważ odpowiada on specyfice prowadzonej działalności i nie prowadzi do nadmiernego odliczenia.
Znaczenie praktyczne dla samorządów
Wyrok potwierdza utrwalającą się linię orzeczniczą korzystną dla jednostek samorządu terytorialnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie aprobuje się możliwość stosowania przez gminy alternatywnych metod ustalania prewspółczynnika:
- Metoda metrażowa (powierzchniowa) – dla działalności wodno-kanalizacyjnej oraz budynków o funkcjach mieszanych.
- Metoda godzinowa – dla obiektów sportowych, hal i innych obiektów wynajmowanych czasowo.
- Metoda przychodowa – gdy możliwe jest precyzyjne przypisanie przychodów do poszczególnych rodzajów działalności.
Warunki stosowania indywidualnego prewspółczynnika
Aby skutecznie zastosować własną metodę kalkulacji prewspółczynnika, JST powinna:
– Szczegółowo wykazać, dlaczego przyjęta metoda jest bardziej miarodajna niż metoda z rozporządzenia MF.
– Udowodnić, że proponowana proporcja odpowiada specyfice wykonywanej działalności i dokonywanych nabyć.
– Wykazać, że metoda nie prowadzi do zawyżenia odliczenia VAT.
– Dysponować dokumentacją potwierdzającą przyjęte założenia (np. plany architektoniczne, harmonogramy wykorzystania, dane o przychodach).
Podsumowanie
Wyrok WSA w Gdańsku z 1 października 2025 r. stanowi kolejne potwierdzenie, że jednostki samorządu terytorialnego nie są związane wyłącznie metodą określania prewspółczynnika wynikającą z rozporządzenia Ministra Finansów. Pod warunkiem odpowiedniego uzasadnienia, JST mogą stosować indywidualne metody kalkulacji, które lepiej odzwierciedlają rzeczywisty zakres wykorzystania nabywanych towarów i usług do działalności opodatkowanej VAT.
Orzeczenie to ma szczególne znaczenie dla gmin realizujących inwestycje o charakterze mieszanym, takie jak budynki wielofunkcyjne, obiekty sportowe czy infrastruktura wodno-kanalizacyjna. Zastosowanie właściwej, bardziej reprezentatywnej metody może skutkować znacząco wyższym odliczeniem VAT naliczonego, co przekłada się na realne oszczędności budżetowe.
Wyrok jest jednak nieprawomocny i może zostać uchylony przez NSA
Dane orzeczenia:
Wyrok WSA w Gdańsku z 1 października 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 582/25
Przedmiot: Prewspółczynnik VAT – indywidualna metoda kalkulacji
Status: Orzeczenie nieprawomocne
Status: Orzeczenie nieprawomocne
